De ervaring van zinvolheid, van gezamenlijke waarden is een belangrijke graadmeter voor het succes van een organisatie. Waardecreatie gaat over de bijdrage aan de klant, de eigen medewerkers en de organisatie (en niet alleen over de aandeelhouderswaarde).

Om tot co-creatie te komen is diversiteit van mensen en kwaliteiten een voorwaarde. Hoe meer diversiteit, hoe rijker en complexer het systeem; vergelijk met een ecosysteem in de natuur – dit gaat ook op voor een organisatiesysteem en zelfs voor een buurt- of wijksysteem. ‘Groen organiseren’ draagt bij aan samenwerking, diversiteit en de ontwikkeling van mensen en organisaties.

mierenbrug over een grassprietje

‘Groen organiseren’ begint met mens-markt-combinaties, het contract tussen medewerkers en omgeving. Elke omgeving vraagt om andere kwaliteiten en om een andere manier van organiseren. De organisatiestructuur is een mozaïek dat opkomt en geen strikt organogram. De variatie in vormen komt overeen met de variatie in systemen in de natuur, van toendra tot tropisch regenwoud.

‘Rood organmierenhoop menseniseren’, begint bij product-markt combinaties en gewenste winstdoelstellingen. Een vooraf ontworpen organisatiestructuur moet deze doelen faciliteren en borgen. Het is een indeling in hokken, waarin processen en functie-omschrijvingen passen. Als laatste worden er mensen in geplaatst. Dit is een gangbare wijze van organisatie-ontwerp.

Ik pleit er voor om meer ‘groen te organiseren’: uitgaan van de mogelijkheden van mensen en die verder ontwikkelen door nieuwe relaties aan te gaan. Zo ontstaan organisaties die zich – op een pro-actieve wijze – aan de omgeving aanpassen.

Groen organiseren en zelf organiseren

Een zelforganisatie is een vorm van ‘groen organiseren’ en een voorbeeld is het netwerk. Netwerken verbinden mensen (individuen, groepen of organisaties) met een gemeenschappelijk belang. Netwerken bieden toegang tot mensen, informatie en mogelijkheden. Als activiteit is netwerken zinvol als je iets wil bereiken in je leven en loopbaan. Een zelforganiserende organisatie wordt ook wel een chaordische organisatie genoemd of chaorganisatie. Chaorde is het resultaat van zelforganisatie. Het verwijst naar de ordening die als vanzelf ontstaat uit chaos en die eigenlijk het midden houdt tussen chaos en orde. Een chaorganisatie heeft specifieke gedrags- en zijnskenmerken:

  • is gebouwd op helderheid, gedeelde doelstellingen en principes
  • is zelforganiserend en zelfbesturend, in het geheel en haar delen
  • stelt haar ‘leden’ mierenhoop kunstwerkof ‘deelnemers’ in staat om zich te ontplooien
  • put haar kracht uit de periferie en is verenigd in de kern
  • is duurzaam in haar doel en principes
  • is flexibel in vorm en functie
  • verdeelt macht, recht, verantwoordelijkheid en beloning rechtvaardig
  • verenigt samenwerken en concurrentie harmonieus
  • leert, past aan en innoveert in continue cycli
  • is verenigbaar met de menselijke geest en biosfeer
  • creëert ruimte voor en versterkt vindingrijkheid, initiatief en oordeel
  • is verenigbaar met en biedt plaats aan diversiteit, complexiteit en verandering
  • maakt constructief gebruik van en harmoniseert conflicten en paradoxen
  • beperkt en maakt waar nodig gebruik van ‘beheer en controle’ methodes

 

Eenvoudige heldere doelen en principes bevorderen complex, intelligent gedrag.
Complexe regels en procedures bevorderen simpel en dom gedrag.

 

Bron en geciteerd uit: Natuur Werkt! Inspiratie en werkvormen van Judith Zadoks en Tini van de Wetering.

 

Wil je met jouw team een zinvolle ervaring voor je team organiseren en ontdekken of en hoe jouw team (meer) ‘groen’ kan organiseren? Wil je onderzoeken hoe je in en met je team minder stress kan ervaren? En ben je benieuwd naar de mogelijkheden om je werk juist meer als een zinvol en meer natuurlijk samenspel te ervaren? Kijk dan eens bij ‘van een bomvol naar zinvol leven’. Dit programma is op maat voor jou en jouw organisatie / team vorm te geven.